Mikayıl Müşfiq Mirzə Qədir oğlu İsmayılzadə 1908-ci ildə Bakının Xızı kəndində dünyaya gəlmişdir. Onun atası da şair olmuşdur. Mirzə Qədir İsmayılzadə “Səadət” məktəbində müəllim işləməklə bərabər “Vüsaqi” təxəllüsü ilə şe`rlər yazırdı. Böyük bəstəkar M.Maqomayev “Şah İsmayıl” operasını Mirzə Qədirin eyni adlı poeması əsasında yaratmışdır.1908-1938

Mikayıl Müşfiq yoxsul bir ailədə böyümüş, uşaqlığı ehtiyac içində keçmişdir. Tale gələcək şairlə bəd rəftar etmiş, ay yarımlıq körpə ikən o anası Züleyxanı itirmişdir. Çox çəkmədən, altı yaşın içində ikən atası da rəhmətə getmişdir. Beləliklə, erkən yaşlarında Mikayıl bacı və qardaşları ilə birlikdə yetim qalmış, yaxın qohumlarının himayəsində böyümüşdür. M.Müşfiqin tərbiyəsinə nənəsi Qızqayıt böyük tə`sir göstərmişdir. O, çoxlu nağıl, əfsanə, xalq şe`ri və mahnılarını, bayatı və laylaları əzbər bilirdi. M.Müşfiq bu nağıl və şe`rləri hələ uşaq ikən dinləmiş və bunlar onun qəlbində silinməz izlər buraxmışdı.

M.Müşfiqə az bir vaxt ərzində yazıb-yaratmaq qismət olsa da, onun poetik irsi həqiqi şairə məxsus xüsusiyyətlərlə zəngin olub yetkin yaradıclıq nümunəsidir. Ilk mətbu şe`ri 1926-cı il aprelin 28-də “Gənc işçi” qəzetində dərc olunmuş “Bir gün” şe`ridir. Son şe`ri isə “Duyğu yarpaqları” əsəridir. Müşfiqin poetik fəaliyyəti bu iki əsər arasındakı dövrü, yə`ni düz on bir illik müddəti əhatə edir. Lakin bu qısa vaxt şairin fəaliyyətində məhsuldar yaradıcılıq illəri olmuşdur. M.Müşfiqi şəxsən tanıyanlar onun hər gün yazdığını, həyatında az qala şe`r yazmadığı bir gün olmadığını göstərirlər.M.Müşfiq həqiqətən şe`rsiz bir gün keçirməmişdir. 1935-ci ildə yazdığı bir məqaləsində: “Mənim ən bədbəxt dəqiqəm şe`rsiz keçən dəqiqəmdir”, – demişdi və biz şairin şe`rləri ilə tanış olduqda bu sözlərinin səmimiliyinə inanmaya bilmirik. Şe`rlərinin birində isə o özü haqqında belə demişdi:

Yenə o bağ olaydı, yenə yığışaraq siz O bağa köçəydiniz.
Biz də muradımızca fələkdən kam alaydıq, Sizə qonşu olaydıq.
Yenə o bağ olaydı, səni tez-tez görəydim, Qələmə söz verəydim,
Hər gün bir yeni nəğmə, hər gün bir yeni ilham… Yazaydım səhər-axşam.
Arzuya bax, sevgilim, tellərindən incəmi? Söylə ürəyincəmi?

Yenə o bağ olaydı, yenə sizə gələydik, Danışaydıq, güləydik.
Ürkək baxışlarınla ruhumu dindirəydin, Məni sevindirəydin.
Gizli söhbət açaydıq ruhun ehtiyacından, Qardaşından, bacından
Çəkinərək çox zaman söhbəti dəyişəydin, Mənimlə əyişəydin.
Yenə də bir vuraydı qəlbimiz gizli-gizli, Sən ey əsmər bənizli!

Ana dedim, ürəyimə yanar odlar saçıldı,
Ana dedim, bir ürpəşir hasil oldu canımda,
Ana dedim, qarşımda bir gözəl səhnə açıldı,
Ana dedim, fəqət onu görməz oldum yanımda.Ana,ana!…

Bu kəlmənin vurğunuyam əzəldən,
Onu gözəl anlatamaz düşündüyüm satırlar.
Ana olmaz bizə hər bir “yavrum” deyən gözəldən,
Çünki onun xilqətində ayrıca bir füsun var.

Işçi qız, toxuduğun o divar xalısında
Heyran oldum ürəkdən işlədiyin sənətə,
Bir gözəllik əsəri verdin bəşəriyyətə.Böyüklüyün çoxuna məchul ikən əvvəllər,
Vurduğun naxışların, qız, ən bahalısında
Meydana çıxdı bu gün səndəki böyük hünər.

Qabaqlanan o incə, o nazik barmaqların
Birinin təəssüflə cəlb etsə nəzərini,
Alqışlar tutacaqdır o baxışın yerini.

Kürdüstan dağları döşündə bir yol,
Bir yol ki, upuzun, bir yol ki, qıvrıq,
Zümrüd ətəklərlə qapalı sağ, sol.

Ayrıcında yolun bir qarı durmuş,
Alnı düşüncəli, qolları sarqıq,
Yetim baxışlarla boynunu burmuş.

Sevgi vardır ki, dodaqlarda açar güllərini,
Sevgi vardır ki, bir az qar kimi, rüzgar kimidir.
Sevgi vardır oxudun qəlbi də bülbüllərini,
Böylə bir sevgi mənim ruhumu oxşar kimidir.

Sevgi vardır ki, uzaqdan bizə parlaq görünür,
Ona yaxlaşmayalım çünki o zülmətlə dolu.
Sevgi vardır ki, düşər yerlərə daim sürünür,
Öylə bir sevgi də min dürlü xəyalətlə dolu.

Zuvanddan gəldiyi bir ay olardı…
(Onun bir dumanlı keçmişi vardı).
Bulduğum bu qoçaq, yeni qəhrəman
Olmuş xəyalıma, fikrimə mehman.
Dostumun şöhrəti Nəsib ağaydı,
Köhnə müəllimdi, adı Sadaydı.
Göyçə mahalının bu nəcib oğlu
Bir gün Gürcüstana gedilən yolu
Tutaraq, Qoridə almışdı təhsil.
Mənim qəhrəmanım xəyali deyil.

Sərt, soyuq bir qış gecəsi… Səma bəyaz, yer bəyaz,
Uğuldayan küləklərlə sarsılmada soqaqlar.
Hər kimin ki, qanadı var çovğun olsa darılmaz.
Fəqət yenə bu soyuqdan qısılmada soqaqlar.

Gələn də var, gedən də var, mən də varam bu gecə,
Təbiətin dəhşətləri titrədiyor ətrafı.
Bir bucaqda yorğun titrək əllərilə kəmənçə
Çalan zəif bir ixtiyar işlədiyor ətrafı.

Gedir əldən bahar və mövsümi-gül,
Gedir əldən çəmən, çiçək, bülbül.
Demək,
Əlvida etmədə gül mövsümü, gəlmədə xəzan.
Titrək
Baxışlarında əməllər gəzən, soyuq, nalan.
Ruzgarlarıyla, xəstə soluq çöhrəsiylə bir
Mövsüm gəlir, gəlir.

I

Buruqları göylərə boy atan bir diyarın,
Üzümüzü dünyada ağardan bir diyarın
Bir təsadüf üzündən gedib yolçusu oldum. -
Onu seyrə qoyuldum.

Gecəydi… Yox, ətrafı görən gündüz sanırdı.
Baş ucumda gözlərim kimi alovlanırdı
Kiçik-kiçik günəşlər bir dərin ehtirasla.
Bir sərin ehtirasla.

Səhərlər uyar-uymaz üfüqlər bir xoş rəngə.
Tıxanır qulağımız sinirli bir ahəngə,
O zaman xəyalımız düdüklər coşmuş sanır.

Bir çılğın ürpərişlə bu hayqıran düdüklər,
Boynumuza həyatın ağır yükünü yüklər,
Nəhayət hər tərəfdə gediş-gəliş başlanır.