Deyirik haləti-təhsildə: millət! millət!
Diplom alcaq görünür bizlərə illət millət;
Basırıq bağrımıza hər birimiz bir Hacını,
Canı çıxsın ki, görür min cürə zillət millət!

1910

* * *

Bunca qeyrət ki, biz etdik vətən uğrunda bu gün,
Yarın İranımız, əlbəttə ki, bir babət olur;
Biz bu qeyrətlə bütün aləmə fəxr etməliyiz 
Ki, ufaq dövlətimiz bir neçə zor dövlət olur.

* * *

- Söylə, təqsiri nədir, tapdalayırsan yazığı?
- Boylə işlər çox olur, cümləsi şeytan işidir!
- Etdiyin cürmünü şeytan adına çıxma, onun
Yox bu işdən xəbəri, söylə: müsəlman işidir

1910

* * *

Oylə səngindir ki, əsqali-təəssübdən yüküm,
Gündə min tərpənsə yer, tərpənməz əsla bir tüküm!

* * *

Qoy sağ olsun başımız, düşməsin əsla ayağa,
O bizi torğa qoyub, gərçi satıb yandırdı;
Bir qədəh şol … suyu şimdi iki yüz yirmi beşə
Bizə içdirmək ilə yanğımızı qandırdı.

* * *

Hankı alçaq bir əlin qeyd etdiyi xətdir o ki,
Büsbütün təqdirə şayan xətlərin ə`lasıdır?
Mən bunu hər əhli-vicdandan sual etdim, dedi:
Xəl`inə Əbdülhəmidin çəkdiyi imzasıdır.

* * *

Görüncə şəxs bir ərbabi-sərvətin üzünü -
Görür mücəssəm olan bir ləamətin üzünü!

Gözüm ağarsın əgər yüzdə, mində, milyonda -
Görürsə ölkədə bir əhli-hümmətin üzünü!

Qəmim ki, var mənim ancaq budur: qiyamətdə
Ki, bir də görməliyəm işbu millətin üzünü!

XX əsr Azərbaycan ədəbiyyatında realizmin və demokratik ideyaların inkişafında müstəsna rolu olan Mirzə Ələkbər Sabir böyük xalq şairi, görkəmli mütəfəkkirdir. Doğma milli ədəbiyyatın və çoxəsrlik Şərq poezayasının qabaqcıl ən`ənələri əsasında yetişib kamala çatmış Sabir “Molla Nəsrəddin” ədəbi məktəbinin başçılarından biri olmaq e`tibarilə təkcə Azərbaycan ədəbiyyatında deyil, ümumiyyətlə, müsəlman dünyasındakı ədəbi inkişafa qüvvətli müsbət tə`sir göstərmişdir.

Lirik şe`rləri. Sabir bədii yaradıcılığa kiçik yaşlarında, Seyid Əzim Şirvaninin məktəbində oxuduğu zaman başlamış, ilk şe`rlərini Şərqin Firdövsi, Sə`di, Füzuli kimi böyük klassiklərinin tə`siri ilə yazmışdır. Bu əsərlər lirik üslubda və əsasən qəzəl janrındadır. Başqa Azərbaycan sənətkarları kimi, Sabirin də qəzəllərinin ana xətti, leytmotivi məhəbbət duyğularının təsvir və tərənnümüdür.
Sabirin lirik qəhrəmanı Aşıqdır. O, sevgilisi haqqında orta əsr poeziyasından tanıdığımız aşıqlərin dili ilə danışaraq öz dərdlərini, həsrətini nağıl edir, ayrılıqdan, hicrandan, sevgilinin rəqibə uymasından şikayətlənir.

Oğul mənimdir əgər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!
Gərçi bu bədbəxt özü elmə həvəskardır,
Kəsbi-kəmal etməyə səyi dəxi vardır.
Məncə bu işlər bütün şiveyi-küffardır,
Dinə zərərdir, zərər, oxutmuram, əl çəkin!
Eyləməyin dəngəsər, oxutmuram, əl çəkin!

Millət necə tarac olur olsun, nə işim var?!
Düşmənlərə möhtac olur olsun, nə işim var?!
Qoy mən tox olum, özgələr ilə nədi karim,
Dünyavü cahan ac olur olsun, nə işim var?!

Səs salma, yatanlar ayılar, qoy hələ yatsın,
Yatmışları razı deyiləm kimsə oyatsın,
Tək-tək ayılan varsa da, həq dadıma çatsın,
Mən salim olum, cümlə cahan batsa da, batsın;

Vəkil
Həqsizə həqli deyib, bir çox günaha batmışam.
Həkim
Dərdi təşxis etməyib, qövm-əqrəba ağlatmışam.
Tacir
Mən həlal ilə həramı bir-birinə qatmışam.
Rövzəxan
Ümmətin pulun alıb, mən gözlərin islatmışam.

Mollanın börkünü çalıb oğru,
Yüyürüb qaçdı bir bağa doğru.

Baxmadı oğrusu gedər nərəyə, -
Özü ancaq yüyürdü məqbərəyə.

Mollanı gördülər durur orada,
Dedilər: “Durmusan neçin burada?”

Bir kişi saxlayırdı bir camuş,
Su qatırdı südə, edirdi füruş.

Yağdı şiddətlə bir yağış nagah,
Kişinin vəz`i-hali oldu təbah.

Tutdu dünyanı sellərin cuşi,
Dər-zaman aldı, getdi camuşi.

Gecə yatmaq zamanı çatmış idi,
Molla Nəsrəddin evdə yatmış idi.

Nagəhan kuçədən ucaldı səda,
Vurharay düşdü, qopdu bir qovğa.

Molla, çiynində yorğanı, dərhal
Kuçəyə çıxdı müztərib-əhval.

Gördülər bir qarınca bir mələxi
Daşıyır qarşısında sür`ət ilə;

Dedilər: “Murə bax ki, bunca yükü
Qaldırır bir zəif qüvvət ilə”.

Dedi: “Sus, qüvvəti-bədənlə deyil,
Çəkərəm qüvvəti-həmiyyət ilə”.